باس بەتجاڭالىقتارادەبيەت-كوركەمونەروقۋ-اعارتۋمادەنيەتەلەس
كوز ايىم ساتتەرەكران الەمىتاڭداپ تىڭداڭىزقازاق رەداكسياسىارناۋلى تاقىرىپايماق-وبىلىس
جاڭا حابارلار

ناقتى ەكونوميكاعا ءتىپتى جاقسى قىزمەت كورسەتەيىك

    كەلۋ قاينارى: شينجياڭ گازەتى    2017-07-17 19:35:53  

−كەزەكتەگى فينانس قىزمەتىن ويداعىداي ىستەۋ جونىندە (1)
حالىق گازەتىنىڭ شولۋشىسى

 ناقتى ەكونوميكا − فينانستىڭ نەگىزى، فينانس − ناقتى ەكونوميكانىڭ تامىرى، ناقتى ەكونوميكاعا قىزمەت كورسەتۋ − شارۋاشىلىقتى فينانس ارقىلى گۇلدەندىرۋدىڭ وزەگى، ەندى عانا جابىلعان فينانس قىزمەتى جونىندەگى مەملەكەتتىك ماجىلىستە باس شۋجي شي جينپيڭ ماڭىزدى ءسوز سويلەپ، ەلىمىزدىڭ فينانس قىزمەتى ءدوپ كەلگەن جاعدايلار مەن مىندەتتەرگە ىشكەرىلەي تالداۋ جاساپ، ەكونوميكا دامۋىنىڭ جاڭا قالىبىنداعى فينانس قىزمەتىنىڭ جەتەكشى يدەياسى مەن ماڭىزدى پرينسيبىن بايىمداپ، كەزەكتەگى جانە الداعى ءبىر مەزگىلدەگى فينانس قىزمەتىنە جاپپاي ورنالاستىرۋ جاسادى. وسى رەتكى ءماجىلىستىڭ رۋحىن ويداعىداي دايەكتىلەندىرۋدەگى، تياناقتاندىرۋداعى باستى مىندەت − فينانستى تەگىنە قايتارىپ، ەكونوميكالىق، قوعامدىق دامۋعا بويسۇنىپ، قىزمەت كورسەتىپ، ناقتى ەكونوميكاعا ءتىپتى جاقسى قىزمەت كورسەتۋدى فينانس قىزمەتىنىڭ شىعار ءتۇيىنى مەن تياناعى ەتۋ.
  فينانس پەن ناقتى ەكونوميكا ەجەلدەن بىرگە جاساسىپ، بىرگە گۇلدەنگەن قاتىناستا، ناقتى ەكونوميكانىڭ تامىرى تەرەڭ بولعاندا عانا، فينانس وركەندەپ، قۇلپىرا تۇسەدى؛ فينانس پەن ناقتى ەكونوميكانىڭ اينالىمى ىركىلىسسىز بولعاندا عانا، ناقتى ەكونوميكانىڭ ومىرشەڭدىگى ارتادى. فينانس وسى زامانعى ەكونوميكانىڭ وزەگى، فينانس جاندانسا، ەكونوميكا دا جاندانادى. ناقتى ەكونوميكاعا قىزمەت كورسەتۋ، ەكونوميكالىق، قوعامدىق دامۋدىڭ سۇرانىسىن قاناعاتتاندىرۋ − فينانستىڭ مىندەتى. پارتيا 18 - قۇرىلتايىنان بەرى، ەلىمىزدىڭ فينانس ىستەرىندە تىڭ، ەلەۋلى تابىستار قولعا كەلدى، فينانستىڭ ناقتى ەكونوميكاعا قىزمەت كورسەتۋ قابىلەتى ورنىقتى ارتتى. ناقتى ەكونوميكاعا قىزمەت كورسەتۋ − فينانستىڭ بورىشى جانە ماقساتى، سونداي - اق فينانس قاتەرىنەن ساقتانۋدىڭ، فينانستىڭ باياندى، اقاۋسىز دامۋىنا كەپىلدىك ەتۋدىڭ ءتۇبىرلى شاراسى. جاڭا جاعدايدا ەلىمىز ەكونوميكاسى ءدوپ كەلگەن كورنەكتى ماسەلە − قاجەتسىنۋ قۇرىلىمىنىڭ دارەجەسىن جوعارىلاتۋ، الايدا قامداۋ جۇيەسى ىلەسە المادى، قامداۋ مەن قاجەتسىنۋ اراسىندا قۇرىلىمدىق تەڭسىزدىك جارىققا شىعىپ، ناقتى ەكونوميكانىڭ اينالىمى توسىلدى. فينانس ناقتى ەكونوميكاعا اناعۇرلىم جاقسى قىزمەت كورسەتۋى ءۇشىن، ءسوز جوق، قامداۋ جاعىنداعى قۇرىلىمدىق رەفورمانىڭ تالابىنا ساي، قارجى قۇراۋ قيىن، قىمبات بولۋ ماسەلەسىن شەشۋدى تۇتقا ەتىپ، قامداۋمەن جانە قاجەتسىنۋمەن بايلانىستىرىپ، بايلىقتى ۇيىمداستىرىپ، ەل ءىشى ەكونوميكاسىنىڭ بۇزىلعان تەپە - تەڭدىگىن قالپىنا كەلتىرۋ جاقتارىندا ءتىپتى بەلسەندى رول اتقارۋ كەرەك.
  ناقتى ەكونوميكاعا ءتىپتى جاقسى قىزمەت كورسەتۋدە فينانس سالاسى تاسىلگە بۇرىلىس جاساپ، قۇرىلىمدى ساپالىلاندىرۋى كەرەك. ەكونوميكانىڭ دامۋى جاڭا قالىپقا قادام تاستادى، كولەمدەندىرۋ، سانعا ءمان بەرۋ سىندى سىرتقا كەڭەيتۋ كونە جولى شەگىنە جەتتى، فينانس سالاسى ساپانى ماڭداي الدى ورىنعا قويۋ، ونىمدىلىكتى بارىنەن جوعارى قويۋ يدەياسىن ورناتىپ، ىشكى ماندىك دامۋعا ويىسىپ، قامداۋ جاعىندا تۇتىنۋشىلاردىڭ سۇرانىسىنا اناعۇرلىم ءمان بەرۋدى بەتالىس ەتىپ، قۇن جاراتۋعا قىزمەت كورسەتىپ، باسەكەلىك قۋاتىنا سۇيەنىپ ءومىر ءسۇرۋ كەرەك. قارجى قۇراۋ قۇرىلىمدىق جۇيەسىن ساپالىلاندىرۋعا بەل بايلاپ، ناقتى ەكونوميكانىڭ قاجەتسىنۋىن قاناعاتتاندىراتىن فينانس جەلىسىن قالىپتاستىرۋ كەرەك. تىكە قارجى قۇراۋدا ولقىلىقتاردى تولىقتاپ، تىكە قارجى قۇراۋدى دامىتۋدى، اسىرەسە، جارنا ۇقىعىندىق قارجى قۇراۋدى كورنەكتى ورىنعا قويىپ، كاپيتال بازارىنىڭ رەفورماسىن جەدەلدەتىپ، قارجى قۇراۋ يقۋاتى كەمەلدى، نەگىزدىك ءتۇزىمى بەرىك، بازاردى باقىلاۋ - باسقارۋى ءونىمدى، قارجى قوسۋشىنىڭ زاڭدى ۇقىق - مۇددەسى تولىق قورعالاتىن كوپ ساتىلى بازار جۇيەسىن جەدەل قالىپتاستىرۋ كەرەك؛ جاناما قارجى قۇراۋدا قۇرىلىمدى رەتتەپ، مەملەكەت مەنشىگىندەگى ءىرى بانكەلەردىڭ ستراتەگيالىق تۇرلەنۋىن تەزدەتىپ، ورتا، شاعىن بانكەلەر مەن حالىقتىق فينانس قۇرىلىمدارىن دامىتىپ، ورتا، ۇزاق مەرزىمدىك قارجى قۇراۋ ءتۇزىمىن كەمەلدەندىرىپ، دەڭگەيلەس − الەۋمەتتىك يگىلىك سيپاتىنداعى ونىمدەر مەن نەگىزدىك قۇرىلعىلارعا قارجى قۇراۋ قاجەتىن قاناعاتتاندىرۋ كەرەك.
  ناقتى ەكونوميكاعا ءتىپتى جاقسى قىزمەت كورسەتۋدە فينانس سالاسى نازاردى نەگىزگى سالاعا شوعىرلاندىرىپ، قىزمەت كورسەتۋدى كۇشەيتۋ كەرەك. فينانس وسى زامانعى قىزمەت كورسەتۋدىڭ كەم بولسا بولمايتىن قۇرامداس بولىگى، نازاردى نەگىزگى سالاعا شوعىرلاندىرۋ − فينانس سالاسىنىڭ تابان تىرەپ تۇرۋىنداعى نەگىز، قىزمەت كورسەتۋدى كۇشەيتۋ − فينانس سالاسىن دامىتىپ، زورايتۋدىڭ جولى. ءار ءتۇرلى فينانس قۇرىلىمدارى تيجارات ۇلگىسىنە بۇرىلىس جاساۋدى جەدەلدەتىپ، نەگىزگى سالانى ساپالىلاندىرىپ، كاسىپتى سارالاندىرىپ، ەكونوميكالىق، قوعامدىق دامۋعا قىزمەت كورسەتۋدە قۇن جانە پايدا جاراتۋ كەرەك. فينانس قۇرىلىمدارىنىڭ اقى الۋ ولشەمىن ۇزبەي تومەندەتىپ، «قىزمەت كورسەتپەي اقى الۋ» جايتىن باتىل وڭاپ، ارالىق بۋىنداردى اداقتاپ، جۇيەلەندىرىپ، قارجى تىزبەگىن قىسقارتىپ، «ارنا»، «كورنەۋدە جارنا ۇقىعىندىق قارجى قوسۋ، كومەسكىدە قارىز ۇقىعىندىق قارجى قوسۋ» سياقتى تاسىلدەردىڭ ناقتى ەكونوميكانىڭ قارجى قۇراۋداعى وزىندىك قۇنىن قۇبىلتىپ كوتەرۋدەن ساقتانىپ، ەكونوميكالىق قۇن مەن قوعامدىق قۇننىڭ تۇتاستىعىن قۇلشىنا ىسكە اسىرۋ كەرەك.

  ناقتى ەكونوميكاعا ءتىپتى جاقسى قىزمەت كورسەتۋدە فينانس سالاسى بايىپتىلىقپەن جاڭالىق اشىپ، ورنىقتى دامۋى كەرەك. جاڭالىق اشۋ − فينانس سالاسىنىڭ العا باسۋىن جەبەيتىن قوزعاۋشى كۇش، الايدا، جاڭالىق اشۋ، ءسوز جوق، زاڭعا، بەلگىلەمەگە ۇيلەسۋى كەرەك، جاڭالىق اشۋدى جەلەۋ ەتىپ، كوزسىزدىكپەن جايما جايۋعا، قارجىنىڭ ىشكى اينالىمىنان جانە ناقتى ەكونوميكادان قول ءۇزىپ، ۆيرتۋالدى ەكونوميكاعا قارجى قوسۋمەن شۇعىلدانۋعا بولمايدى، فينانس الدامكوستىگىمەن شۇعىلدانۋعا ءتىپتى دە بولمايدى. ناقتى ەكونوميكاعا قىزمەت كورسەتۋگە تابان تىرەپ، حالىق بۇقاراسى مەن ناقتى ەكونوميكانىڭ كوپ تۇرلىلەنۋ قاجەتى توڭىرگىندە فينانستىق جاڭالىق اشۋ كەرەك. حالىقارالىق فينانس قاتەرىنىڭ ەڭ ۇلكەن اشتى ساباعى − ەگەر فينانس قۇرىلىمى سىرقاتتى جاعدايدا تۇرسا، ناقتى ەكونوميكاعا جاقسى قىزمەت كورسەتۋى قيىنعا سوعادى. فينانس قۇرىلىمىنىڭ جۇيەلى جۇمىس جۇرگىزۋىن جەبەۋدە فينانس قۇرىلىمى مەن فينانس جۇيەسىنىڭ وزىندىك اقاۋسىزدىعىنا كەپىلدىك ەتىپ، فينانس قۇرىلىمىنىڭ ىشكى مەڭگەرۋى، باسقارۋى، مال - مۇلىك ساپاسى، قىزمەت كورسەتۋ دەڭگەيى، باسەكەلىك قۋاتى جاقتارىنداعى ناقتى ەكونوميكانىڭ دامۋىنا سايكەسپەتىن ماسەلەلەرىن ويداعىداي شەشىپ، ناقتى ەكونوميكانى قاينار بۇلاعىمەن سۋارىپ، جاپىراعىن جايقالتۋ كەرەك.
  ەلىمىز ناقتى ەكونوميكاعا سۇيەنىپ دامىعان، سونداي - اق ناقتى ەكونوميكاعا سۇيەنىپ بولاشاققا بەتتەيدى، ءارقانداي كەزدە ناقتى ەكونوميكا ەلىمىز ەكونوميكاسىنىڭ ورنىقتى اينالىمىن ساقتايتىن، حالىقارالىق باسەكەلىك قۋاتتى ۇزبەي ارتتىراتىن نەگىز سانالادى. جاڭا قالىپتاعى فينانس قىزمەتىن جاقسى ىستەۋدە ناقتى ەكونوميكاعا قىزمەت كورسەتۋ سىندى وسى ءبىر نەگىزدى استە ۇمىتۋعا بولمايدى، جەر - جەر، تاراۋلار تانىمدى ايقىنداپ، شىنداپ كىرىسىپ، قامداۋ جاعىنداعى قۇرىلىمدىق رەفورمانى تەرەڭدەتۋ جاڭا تالابىنا بەلسەنە، ىرىقتىلىقپەن سايكەسىپ، فينانس قىزمەتىن تىڭعىلىقتى ىستەپ، فينانستىڭ ناقتى ەكونوميكاعا قىزمەت كورسەتۋ ءونىمى مەن دەڭگەيىن جاپپاي جوعارى كوتەرىپ، ەكونوميكا مەن فينانستىڭ ۇتىمدى اينالىمىن، اقاۋسىز دامۋىن جەبەۋ كەرەك.

(شينحۋا اگەنتتىگىنىڭ 15 - شىلدەدە بەيجيڭنەن بەرگەن حابارى)

ءان الەمى

جول توسىلىپ قالدى

تۇلپارىم