باس بەتجاڭالىقتارادەبيەت-كوركەمونەروقۋ-اعارتۋمادەنيەتەلەس
كوز ايىم ساتتەرەكران الەمىتاڭداپ تىڭداڭىزقازاق رەداكسياسىارناۋلى تاقىرىپايماق-وبىلىس
جاڭا حابارلار

اسپانىنىڭ ءتىپتى دە اشىق، جەرىنىڭ ءتىپتى دە جاسىل، سۋىنىڭ ءتىپتى دە تۇنىق بولۋىنا مۇمكىندىك جاسايىق(1)

    كەلۋ قاينارى: xjbs    2017-08-13 19:57:58  

جىل باسىنان بەرى، بۇراتالا موڭعۇل اۆتونوميالى وبلىسى سايرام كولى ەكولوگيالىق ورتاسىن قورعاۋ تەبىنىن ونان ارى كۇشەيتتى، ساياحات قۇرىلعىلارىن ۇزدىكسىز كەمەلدەندىرىپ، كورىنىس رايونى كىرىسىنىڭ ارتۋىن جەبەدى، بيىل شىلدەدە كورىنىس رايونىنىڭ ەسىك بەلەت كىرىسى 10 ميلليون يۋاننان استى. سۋرەتتە: ساياحاتشىلار سايرام كولى كورىنىس رايونىن تاماشالاۋدا. سۋرەتتى لي شياۋجوۋ تۇسىرگەن  

  − اۆتونوميالى رايوننىڭ ەكولوگيالىق وركەنيەت قۇرىلىسى جونىندە جالپى شولۋ

ءتىلشىمىز ۋاڭ يايۇن

 شىلىڭگىر شىلدە ايىندا شينجياڭنىڭ بايتاق جەرى جاسىل جەلەك جامىلعان كوركەم بەينەگە ەندى.

  قالا ورتاسىنىڭ اۋا ساپاسى جاقساردى، سۋدىڭ ساپاسى جالپى جاقتان ورنىقتىلىقتى ساقتادى، مەملەكەت دارەجەلى جاراتىلىستىق قورىقتان تاعى ەكەۋى كوبەيدى... قالا مەن اۋىل - قىستاقتان، تاۋ - وزەندەردەن، تيانشاننىڭ تۇستىگى مەن تەرىستىگىنەن كەلگەن ينفورماتسيالار جۇرتقا كورىكتى شينجياڭ قۇرۋدىڭ اسەرلى اڭگىمەسىن باياندادى.

  پارتيانىڭ 18 - قۇرىلتايىنان، اسىرەسە، ج ك پ اۆتونوميالى رايوندىق 9 - قۇرىلتايىنان بەرى، اۆتونوميالى رايوندىق پارتكوم قورشاعان ورتانى قورعاۋ قىزمەتىنە وسكەلەڭ ءمان بەرىپ، «ەكولوگيالىق ورتانىڭ تاماشا بولۋىن قۇلشىنا جۇزەگە اسىرۋدى» 2020 - جىلعا دەيىنگى «ءتورتتى قۇلشىنا جۇزەگە اسىرۋدىڭ» ءبىرى ەتىپ ايقىن بەلگىلەدى. اۆتونوميالى رايوننىڭ قورشاعان ورتانى قورعاۋ قىزمەتىندە «بەستى ءبىر تۇلعالاندىرۋ» جالپىلىق جوباسى مەن «ءتورتتى جاپپاي ورىنداۋ» ستراتەگيالىق ورنالاستىرۋىن تىعىز ارقاۋ ەتىپ، جاڭالىق اشا دامۋ، اشىق دامۋ، سايكەستى دامۋ، جاسىل دامۋ، ورتاق يگىلىككە كەنەلەتىن دامۋ ۇستانىمىن امالياتتا بەلسەنە ايگىلەپ، شينجياڭنىڭ قوعام ورنىقتىلىعى مەن باياندى تىنىشتىق باس نىساناسىن تىعىز ارقاۋ ەتىپ، اسپانى اشىق، جەرى جاسىل، سۋى تۇنىق كوركەم شينجياڭدى قۇرۋمەن بىرگە، شينجياڭداعى ءار ۇلت حالىق بۇقاراسىن ءتىپتى دە كوپ تابىس سەزىمىنە كەنەلدىرۋگە قۇلشىندى.  

 جوعارى دەڭگەيدە ىلگەرىلەتتى، جوعارى دەڭگەيدە جوبالاۋ بەتالىستى كورسەتىپ، ەڭ تومەنگى شەكتى بەلگىلەدى  

 قورشاعان ورتانى قورعاۋعا ءتىپتى دە ءمان بەرۋ كەرەك؛ قورشاعان ورتاعا ۇسىنىلىم سەرپىنىن، سۋ ۇنەمدەپ سۋارۋ ينجەنەريالىق قۇرىلىس سەرپىنىن، ءتۇيىندى وزەن الاپتارىن وڭاۋ جانە سۋدىڭ لاستانۋىنان ساقتانۋ - تىزگىندەۋ سەرپىنىن ارتتىرىپ، باياندى دامۋ قابىلەتىن ءوسىرۋ كەرەك. ورتالىقتىڭ شينجياڭ قىزمەتى جونىندەگى 2 - رەتكى اڭگىمە ءماجىلىسى شينجياڭنىڭ ەكولوگيالىق وركەنيەت قۇرىلىسىن بۇرىن بولىپ كورمەگەن دەڭگەيگە كوتەردى.

  «ەكولوگيالىق ورتانى قورعاۋدى كۇشەيتىپ، <3 جوعارى نىسانداردىڭ> شينجياڭعا كىرۋىن قاتاڭ شەكتەپ، لاستانۋدان ساقتانۋ - تىزگىندەۋ، قۇمايتتانۋ مەن شولەيتتەنۋدەن ساقتانۋ جانە ونى تىزگىندەۋ سەرپىنىن ارتتىرىپ، اسپانى اشىق، جەرى جاسىل، سۋى تۇنىق كوركەم شينجياڭ قۇرۋعا قۇلشىنۋ كەرەك». مەملەكەتتىك 12 - كەزەكتى حالىق قۇرىلتايىنىڭ 5 - ءماجىلىسى كەزىندە شينجياڭ ۋاكىلدەر ۇيىرمەسىنىڭ تالقىسىنا قاتىناسقاندا باس شۋجي شي جينپيڭنىڭ وسىنى قايتالاي ىقىلاستى تاپسىرۋى شينجياڭنىڭ ەكولوگيالىق ورتانى قورعاۋ قىزمەتىنە بارىنشا نازار اۋدارىپ، ءمان بەرگەنىن ايگىلەدى.

   بيىل 26 - مامىردا ج ك پ ورتالىق كوميتەتى ساياسي بيۋروسى 41 - رەتكى توپتىق ۇيرەنۋ وتكىزگەندە، باس شۋجي شي جينپيڭ بىلاي دەپ باسا دارىپتەدى: «جاسىل دامۋ ۇلگىسى مەن جاسىل تۇرمىس ءتاسىلىنىڭ قالىپتاسۋىن ىلگەرىلەتۋ − جاڭا دامۋ ۇستانىمىن دايەكتىلەندىرۋدىڭ تابيعي تالابى، ءسوز جوق، ەكولوگيالىق وركەنيەت قۇرىلىسىنا جالپى قىزمەتتەن كورنەكتى ورىن بەرىپ، بايلىقتى ۇنەمدەۋ مەن قورشاعان ورتانى قورعاۋ دەگەن نەگىزگى مەملەكەت ساياساتىنا تاباندى بولىپ، ۇنەمشىلدىككە، قورشاعان ورتانى قورعاۋعا باسىمدىلىق بەرۋ، تابيعي قالپىنا كەلتىرۋدى نەگىز ەتۋ باعىتىنان جازباي، بايلىقتى ۇنەمدەۋ مەن قورشاعان ورتانى قورعاۋدىڭ كەڭىستىك جۇيەسىن، ونەركاسىپ قۇرىلىمىن، ءوندىرىس ءتاسىلىن، تۇرمىس ءتاسىلىن قالىپتاستىرىپ، ەكونوميكالىق، قوعامدىق دامۋ مەن ەكولوگيالىق ورتانى قورعاۋدىڭ قاتار العا باسۋىن قۇلشىنا ىسكە اسىرىپ، حالىق جۇرتشىلىعىنا تاماشا ءوندىرىس، تۇرمىس ورتاسىن ازىرلەۋ كەرەك».

  شينجياڭ − وتانىمىزدىڭ باتىس تەرىستىگىندەگى ەكولوگيالىق حاۋىپسىزدىك قالتقى، ەكولوگيالىق ورتاسى ماڭىزدى، ءالسىز ءارى سەزىمتال. كوركەم شينجياڭدى قورعاۋدى زاڭ - ءتۇزىم جاعىنان پارمەندى قامتاماسىزداندىرۋ كەرەك.

2015 - جىلدان باستاپ اتقارىلعان جاڭا «قورشاعان ورتانى قورعاۋ زاڭى» تاريحتاعى ەڭ قاتاڭ قورشاعان ورتانى قورعاۋ زاڭى دەلىنىپ، جەر - جەردىڭ قورشاعان ورتانى قورعاۋ ەرەجەلەرىن، تۇزىمدەرىن جاساۋىنا پارمەندى ولشەم جانە باعدارناما ازىرلەدى. اۆتونوميالى رايوندىق 12 - كەزەكتى حالىق قۇرىلتايى تۇراقتى كوميتەتىنىڭ 25 - ءماجىلىسى جاڭادان وزگەرىس ەنگىزىلگەن «شينجياڭ ۇيعۇر اۆتونوميالى رايونىنىڭ قورشاعان ورتانى قورعاۋ ەرەجەسىن» قاراپ ماقۇلداپ، «قورشاعان ورتانى قورعاۋ زاڭىندا»، «اتموسفەرانىڭ لاستانۋىنان ساقتانۋ - تىزگىندەۋ زاڭىندا»، «قورشاعان ورتاعا تيگىزەتىن ىقپالىن باعالاۋ زاڭىندا» بەلگىلەنگەن تۇزىمدەردى ۇشتاستىرىپ جانە اشالاپ، رايونىمىزدىڭ ەكولوگيالىق وركەنيەت قۇرىلىسى مەن ەكولوگيالىق ورتانى قورعاۋىن زاڭ - ءتۇزىم جاعىنان ءتىپتى دە پارمەندى قامتاماسىزداندىردى.
  اۆتونوميالى رايوندىق پارتكوم مەن حالىق ۇكىمەتى 2016 - جىلى «اۆتونوميالى رايونىمىزدىڭ ەكولوگيالىق وركەنيەت قۇرىلىسىن كۇشەيتۋ جونىندەگى اتقارۋ پىكىرىن» شىعارىپ، ەكولوگيالىق وركەنيەت قۇرىلىسى قىزمەتىن جاپپاي ورنالاستىردى. اۆتونوميالى رايوندىق پارتكوم كەڭسەسى، اۆتونوميالى رايوندىق حالىق ۇكىمەتى كەڭسەسى «اۆتونوميالى رايوننىڭ <پارتيا، ۇكىمەت ورىندارىنداعى باسشى كادرلاردىڭ ەكولوگيالىق ورتاعا زيان جەتكىزۋ جاۋاپكەرشىلىگىن قۋزاستىرۋ ءادىسىنىڭ (سىناق رەتىندە اتقارىلادى) ناقتى ەرەجەسىن»، «<اۆتونوميالى رايونداعى ءار دارەجەلى پارتكومداردىڭ، ۇكىمەتتەردىڭ، سونداي - اق قاتىستى تاراۋلاردىڭ ەكولوگيالىق ورتانى قورعاۋ مىندەت جاۋاپكەرشىلىگىن> باسىپ تاراتۋ جونىندەگى ۇقتىرۋدىڭ» سايكەستى حۇجاتىن ىلگەرىندى - كەيىندى شىعارىپ، ەكولوگيالىق ورتانى قورعاۋدا پارتيا مەن ۇكىمەت بىردەي جاۋاپكەرشىلىك ارقالاۋ، ءبىر جۇمىس ورنىندا قوس جاۋاپكەرشىلىك ارقالاۋ، جاۋاپكەرشىلىگىن ءومىر بويى قۋزاستىرۋ ۇستانىمىن ونان ارى ورناتىپ، اۆتونوميالى رايوندا ءار دارەجەلى پارتكومدار مەن ۇكىمەتتەر جالپى جاعدايعا جەتەكشىلىك ەتكەن، تاراۋلار، ورىندار ءوز مىندەتىن اتقارىپ، دەن قويا يگەرىپ، ءبىر تۇتاس باسقارعان، تۇتاس قوعام بىرگە ات سالىسىپ، قىزمەت بىرىككەن كۇشىن بىرگە قالىپتاستىرعان قورشاعان ورتانى قورعاۋدىڭ دابىرالى جاعدايىن قالىپتاستىردى.
  بيىل 12 - ماۋسىمدا اۆتونوميالى رايوندىق حالىق ۇكىمەتى «اۆتونوميالى رايوننىڭ <ەكولوگيالىق وركەنيەت قۇرىلىسى نىساناسىن باعالاۋ ءادىسىن> دايەكتى تياناقتاندىرۋ قىزمەت جوباسىن» باسىپ تاراتىپ، مەملەكەتتىڭ جىلىنا ءبىر رەت ەكولوگيالىق وركەنيەت قۇرىلىسىن جىلدىق باعالاۋ قىزمەتىن ورىستەتۋگە قاتىستى ورنالاستىرۋلارىن دايەكتى تياناقتاندىرىپ، ءار 5 جىلدىق جوبا مەزگىلى اياقتاعاننان كەيىن، ەكولوگيالىق وركەنيەت قۇرىلىسى نىسانىن باعالاۋ قىزمەتىن جۇرگىزىپ، ەكولوگيالىق وركەنيەت قۇرىلىسىنداعى سۋبيەكتتىك جاۋاپكەرشىلىكتى كۇشەيتتى. اۆتونوميالى رايوندىق حالىق ۇكىمەتى كەڭسەسى 20 - ماۋسىمدا «اۆتونوميالى رايون دارەجەلى جاراتىلىستىق قورىقتاردى رەتتەۋ، باسقارۋ بەلگىلەمەسىن» باسىپ تاراتىپ، اۆتونوميالى رايون دارەجەلى جاراتىلىستىق قورىقتاردى رەتتەۋ مازمۇنىن، رەتتەۋ پرينسيبىن، رەتتەۋ نەگىزىن، رەتتەۋ ءتارتىبىن، سونداي - اق جاۋاپكەرشىلىگىن قۋزاستىرۋدى ايقىنداپ، جاراتىلىستىق قورىقتاردى باسقارۋدى ونان ارى كۇشەيتتى.
  ۇعىسۋعا قاراعاندا، قازىرگە دەيىن رايونىمىزدا مەملەكەت دارەجەلى جاراتىلىستىق قورىقتان 15ى، اۆتونوميالى رايون دارەجەلى جاراتىلىستىق قورىقتان 14ى؛ مەملەكەت دارەجەلى ەكولوگيالىق اۋداننان (رايون) بىرەۋى، ەكولوگيالىق اۋىل - قالاشىقتان 35ى؛ اۆتونوميالى رايون دارەجەلى ەكولوگيالق اۋداننان 11ى، ەكولوگيالىق اۋىل - قالاشىقتان 162سى، ەكولوگيالىق قىستاقتان 1201ى بار.
  شارالاردى دالمە - ءدال قولدانىپ، قورشاعان ورتانىڭ ساپاسىن جاقسارتىپ، «3 ءىرى شايقاستى» ويداعىداي جۇرگىزدى
  «تەتىما كولىنە قازىر سۋ كەلدى، ءشوپ ءوسىپ، جاسىل سازدىققا اينالدى». بيىل 6 - ماۋسىمدا تارىم وزەنىندە 18 - رەتكى ەكولوگيالىق سۋ جىبەرۋ تەتىما كولى رايونىنا جەتتى، بۇل تارىم وزەنىنىڭ تومەنگى اعارى ماڭايىنداعى وڭىرلەردى دە قامتىدى. ەكولوگيالىق سۋ جىبەرۋ سەبەبىنەن ءشوپ ءوسىپ، قورشاعان ورتا جاقساردى، مالشىلار دا ىركەس - تىركەس كوشىپ كەلىپ، مالىن باقتى.
  تاۋ، سۋ، ورمان، اتىز، كول − تاعدىرلاس ورتاق تۇلعا. ج ك پ اۆتونوميالى رايوندىق 9 - كەزەكتى كوميتەتى ەكىنشى جالپى (كەڭەيتىلگەن) ءماجىلىسى بىلاي دەپ باسا دارىپتەدى: ەكولوگيالىق ورتانى قورعاۋدى كۇشەيتۋ كەرەك. ەكولوگيالىق ورتانى قورعاۋ − وندىرگىش كۇشتى قورعاعاندىق، تۇنىق سۋ، جاسىل تاۋ − باعا جەتپەس بايلىعىمىز دەگەن ۇستانىمدى مىقتاپ ورناتىپ، ەكولوگيالىق ورتانى قورعاۋدىڭ ەڭ تومەنگى شەگىن باتىل ساقتاپ، «3 جوعارى نىسانداردىڭ» شينجياڭعا كىرۋىن قاتاڭ شەكتەپ، ەنەرگيا، كەن بايلىقتارىن اشۋدا اۆتونوميالى رايوندىق ۇكىمەتتىڭ «ءبىر قالاممەن» بەكىتۋ، ورتانى قورعاۋدا «ءبىر بەلەتپەن تەرىستەۋ» ءتۇزىمىن اتقارىپ، ەكولوگيالىق ورتانى قورعاۋدىڭ ەڭ قاتاڭ ءتۇزىمى مەن كەڭىستىك قولدانۋدى باقىلاۋ ءتۇزىمىن، سۋ بايلىعىن باسقارۋدىڭ ەڭ قاتاڭ ءتۇزىمىن اتقارىپ، لاستانۋدىڭ الدىن الۋ، وڭاۋ جانە قۇمايتتانۋدان ساقتانۋ، قۇمايتتانۋدى تىزگىندەۋ تەبىنىن كۇشەيتىپ، ەكولوگيالىق ورتانى ءبۇلدىرۋدىڭ جاۋاپكەرشىلىگىن ءومىر بويى قۋزاستىرۋ ءتۇزىمىن اتقارىپ، اسپانى اشىق، جەرى جاسىل، سۋى تۇنىق كوركەم شينجياڭ قۇرۋعا قۇلشىنۋ كەرەك.

 تاماشا ەكولوگيالىق ورتا ەڭ ادىلەتتى ورتاق مەنشىكتەگى مال - مۇلىك، جالپىعا بىردەي حالىقتىڭ باقىتى. 2017 - جىلى ءۇرىمجى قالاسى «اعاشتى تاۋعا ەگۋدى، سۋدى قالاعا كىرگىزۋدى، كومىردى گازعا وزگەرتۋدى، جەرگە جاسىل جەلەك جابۋدى، اسپاندى اشىق قىلۋدى، قالانى كورىكتەندىرۋدى» بەلسەنە ورىستەتىپ، جاراسىمدى، ورنىقتى، ساپالى، قۋاتتى، وزگەشە تارتىمدى، تازا، كوركەم ورتالىق قالانىڭ ەكولوگيالىق ورتاسىن قۇردى؛ سانجى حۇيزۋ اۆتونوميالى وبلىسى «2 تازا، 2 كوركەم، ءبىر جاسىل» ارەكەتىن ىشكەرىلەي ىلگەرىلەتىپ، لاستاۋدىڭ قالدىقتارىن شىن مانىندە ازايتىپ، لاستانۋدىڭ ارتۋىن قاتاڭ تەجەپ، جاسىل، تومەن كومىرتەكتى، اينالىمدى ءوندىرىس، تۇرمىس ءتاسىلىن قۇرۋدى جەدەلدەتىپ، كوركەم، جانعا جايلى مەكەن قۇردى؛ تارباعاتاي ايماعى ەگىستىك جەردى قايتارىپ، سۋدىڭ ىستەتىلۋىن ازايتۋ، باعۋدى شەكتەپ، ءوسىرۋدى تەجەۋ، مالشىلاردى كوشىرۋ، ەكولوگيالىق سۋ تولىقتاۋ شارالارىن ۇزدىكسىز اتقاردى، قۇلىستاي جايلاۋىنىڭ ەكولوگياسى بىرتىندەپ قالپىنا كەلە باستادى...
  قورشاعان ورتانى قورعاۋ − وندىرگىش كۇشتى قورعاعاندىق. اتموسفەرا، سۋ، توپىراقتىڭ لاستانۋىنىڭ الدىن الۋ، وڭاۋ سىندى 3 ءىرى شايقاستى ويداعىداي جۇرگىزۋ ءۇشىن، بيىل رايونىمىز قىس ماۋسىمىنداعى اتموسفەرانىڭ لاستانۋ ماسەلەسى كورنەكتى بولعان ءتۇيىندى وڭىرلەرگە قاراتا، «قىستىڭ اۋرۋىن جازدا ەمدەۋدى» جاپپاي ورىستەتتى؛ «اۆتونوميالى رايوننىڭ سۋدىڭ لاستانۋىنىڭ الدىن الۋ، وڭاۋ قىزمەتى جوباسىن» جاپپاي تياناقتاندىرىپ، «وزەن باستىعى ءتۇزىمىن» بەلسەنە ىلگەرىلەتتى؛ «اۆتونوميالى رايوننىڭ توپىراقتىڭ لاستانۋىنىڭ الدىن الۋ، وڭاۋ قىزمەتى جوباسىن» ىسكە قوسىپ، اتقاردى. «اۆتونوميالى رايوننىڭ لاس زاتتاردى ىعىستىرۋ ۇقىعىن اقىلى پايدالانۋ جانە ساۋدالاۋ سىناق ءتۇيىنى قىزمەتىنىڭ ۋاقىتتىق اتقارۋ ءادىسىن» شىعارىپ، ءتۇيىندى وڭىرلەردە، اعارلاردا جانە كاسىپ سالالارىندا لاس زاتتاردى ىعىستىرۋ ۇقىعىن اقىلى پايدالانۋ جانە ساۋدالاۋ سىناق ءتۇيىنى قىزمەتىن ورنىقتى قاداممەن ىلگەرىلەتتى.
  قاتاڭ الدىن الىپ، بەرىك ساقتاپ، جاسىل، تومەن كومىرتەكتى، وركەنيەتتى، اقاۋسىز جاڭا تۇرمىستى دارىپتەدى
  «جاسىل تاۋ، تۇنىق سۋ − باعا جەتپەس بايلىق». بۇل بيىلعى قورشاعان ورتا كۇنىنىڭ تاقىرىبى. ونىڭ ءمانى بۇكىل قوعامدى وسى ۇستانىمدى مىقتاپ ورناتۋعا، تابيعاتتى قۇرمەتتەۋگە، تابيعاتقا سايكەسۋگە، تابيعاتتى قورعاۋعا، جاسىل تۇرمىستى سانالىلىقپەن ىسكە اسىرۋعا اتتانىسقا كەلتىرىپ، جەتەكشىلىك ەتۋ.
  «اۆتونوميالى رايوننىڭ اۋىر لاستانعان اتموسفەراعا شۇعىل توتەپ بەرۋ جوباسىن» باسىپ تاراتىپ، اۆتونوميالى رايون اۆتوكولىكتەردىڭ لاس گازىن ولشەۋ تۇعىرى قۇرىلىسى نىسانىن ىسكە قوسىپ، ۇكىمەتتىڭ لاس زاتتاردى ىعىستىرۋ ۇقىعى كورسەتكىشى ەكىنشى مەرزىمدىك ەلەكتروندى باعا تالاستىرۋ جيىنىن وتكىزدى، موبايك ۆەلوسيپەدى شينجياڭعا رەسمي كىردى... بيىلدان بەرى، قورشاعان ورتانى قورعاۋدىڭ ءتۇرلى شارالارى ارت - ارتىنان شىعىپ، ەكولوگيالىق ورتانى ءومىرىمىزدى قاستەرلەگەندەي قاستەرلەيتىن ەكولوگيالىق قورشاعان ورتانى قورعاۋ تانىمى كۇن ساناپ ادامدار جۇرەگىنە ۇيالادى. 2016 - جىلى بۇكىل رايونىمىزداعى ورمان كولەمى 8 ميلليون 22 مىڭ 300 گەكتارعا جەتىپ، جاسىل القاپتى ورماننىڭ كومكەرۋ سالىستىرماسى 2009 - جىلعى %14.95ءبىر ەسەدەي ارتتى؛ بۇكىل رايونىمىزداعى تابيعي شوپتەسىن جەردىڭ كولەمى 57 ميلليون 258 مىڭ 800 گەكتارعا جەتىپ، تابيعي جايلىمنىڭ وسىمدىك جامىلعىسىمەن كومكەرىلۋ مولشەرى، بيىكتىگى، بالاۋسا ءشوپتىڭ ءوسۋ مولشەرى ولشەۋ ەستەلىككە الىنعاننان بەرگى ەڭ جوعارى ورەگە جەتتى.
  اشىق اسپاندى، جاسىل جەردى، تۇنىق سۋدى ساقتاۋدا ەكولوگيالىق ورتانى بۇلدىرەتىن زاڭسىز ارەكەتتەردى، ءسوز جوق، قاتاڭ ءبىر جاقتى ەتۋ كەرەك. بيىلدان بەرى، اۆتونوميالى رايونىمىزداعى ءار دارەجەلى قورشاعان ورتانى قورعاۋ تاراۋلارى «قورشاعان ورتانى قورعاۋ زاڭى»، سونداي - اق 4 سايكەستى ءادىستىڭ اتقارىلۋ سەرپىنىن ۇزدىكسىز كۇشەيتىپ، اكىمشىلىك جاقتان جازالاۋ قىزمەتىن جاپپاي ىلگەرىلەتتى. تانىستىرۋعا قاراعاندا، بيىل قاڭتاردان ساۋىرگە دەيىن رايونىمىزداعى ءار دارەجەلى قورشاعان ورتانى قورعاۋ تاراۋلارى وسى سياقتى دەلولاردان 74ىن ءبىتىرىپ، دەلونىڭ سانى 2016 - جىلعى سول مەزگىلدەگىدەن 4 ەسە كوبەيگەن. تۇتاس رايوندا «قورشاعان ورتانى قورعاۋ زاڭى»، سونداي - اق سايكەستى ادىستەردى قولدانعان دەلو سانى بىلتىرعى سول مەزگىلدەگىدەن كورنەكتى دارەجەدە ارتىپ، بۇكىل رايونىمىزدىڭ ورتانى قورعاۋ زاڭ اتقارۋ سەرپىنى كورنەكتى جوعارىلاعان.
  ەكولوگيالىق ورتانى قورعاۋ − ءبىز ىستەپ، يگىلىگىن ۇرپاق كورەتىن ءىس. اۆتونوميالى رايوندىق حالىق ۇكىمەتى 2016 - جىلى ماۋسىمنان باستاپ، بۇكىل ەلىمىز بويىنشا ەڭ الدىمەن ايماقتاردا، وبلىستاردا، قالالاردا قورشاعان ورتانى قورعاۋدى باقىلاۋدى باستاماشىلدىقپەن ىسكە قوسىپ، ايماقتىق، وبلىستىق، قالالىق پارتكوم، حالىق ۇكىمەتتەرىنىڭ قورشاعان ورتانى قورعاۋ تۇلعالىق جاۋاپكەرشىلىگىنىڭ تياناقتانۋ جاعدايىن، قالىڭ بۇقارانىڭ كوڭىل ءبولىپ وتىرعان كورنەكتى ورتا ماسەلەلەرىن شەشۋ جاعدايىن ءتۇيىندى تەكسەردى.
  ەكولوگيا جاقسارسا، وركەنيەت گۇلدەنەدى. جاسىل دامۋ ءتاسىلى مەن تۇرمىس ءتاسىلىن قالىپتاستىرۋدى ىلگەرىلەتۋ بارلىق اداممەن تىعىز قاتىستى. ەكولوگيالىق وركەنيەت ۇگىت - تاربيەسىن كۇشەيتۋ ءۇشىن، بيىل تۇتاس رايونىمىز كولەمىندە «شينجياڭ ۇيعۇر اۆتونوميالى رايونىنىڭ قورشاعان ورتانى قورعاۋ ەرەجەسىن» ۇگىتتەۋ، جالپىلاستىرۋ قولدانباسىنان 19 مىڭىن تەگىن تاراتىپ، بارلىق ادام ورتانى قورعاۋدىڭ اتقارۋشىسى، ىلگەرلەتۋشىسى بولۋدى بەلسەنە دارىپتەدى.
  قورشاعان ورتا حالىق تۇرمىسىنا سايادى، جاسىل تاۋ − كوركەمدىك، اشىق اسپان − باقىت. قول ۇستاسا قۇلشىنىپ، تيانشاننىڭ تۇستىگى مەن تەرىستىگىنىڭ اسپانىنىڭ ءتىپتى دە اشىق، جەرىنىڭ ءتىپتى دە جاسىل، سۋىنىڭ ءتىپتى دە تۇنىق بولۋىنا مۇمكىندىك جاسايىق.

ءان الەمى

جول توسىلىپ قالدى

تۇلپارىم