باس بەتجاڭالىقتارادەبيەت-كوركەمونەروقۋ-اعارتۋمادەنيەتەلەس
كوز ايىم ساتتەرەكران الەمىتاڭداپ تىڭداڭىزقازاق رەداكسياسىارناۋلى تاقىرىپايماق-وبىلىس
جاڭا حابارلار

جاڭا دامۋ تانىمىن ىشكەرىلەي دايەكتىلەندىرىپ، شينجياڭنىڭ جاڭا دامۋ قۋاتىن ۇيىستىرايىق

    كەلۋ قاينارى: شينجياڭ حالىق راديو ىستانسياسى    2017-10-13 18:15:12  
ستانسيامىزدىڭ ءتىلشىسى لي لۇڭ جازعان اقپاراتتىق بايىمداۋىن تىڭداڭىزدار: بىرنەشە كۇننەن بەرى، شينجياڭداعى تۇڭعىش بولات قۇرىلىمدى ءىرى كوپىر ــــ ءۇرىمجى-سانجى داڭعىلى تۇتۇنحى ۇلكەن كوپىرىنەن سىناق رەتىندە اۆتوموبيل قاتىناتۋ دايىندىعى ىستەلدى، قۇرىلىس جۇرگىزۋ نىسانىنىڭ مەڭگەرۋشىسى گو لەي تىلشىگە، كوپىرگە پايدالانىلعان 28 مىڭ توننا بولات تاقتايشانىڭ تۇگەلدەي جەرگىلىكتى كاسىپورىن ــــ باۋشان بولات-تەمىر توبىنىڭ شينجياڭ 1-تامىز بولات-تەمىر توبى سەرىكتەستىگىندە وندىرىلگەنىن ايتا كەلىپ بىلاي دەدى: «شينجياڭ 1-تامىز بولات-تەمىر توبى سەرىكتەستىگىنىڭ تەحنيكالىق تاجىريبەسى ەرەكشە مول، ەگەر بولات تاقتايشانى ىشكى ولكەگە بارىپ ساتىپ اكەلسەك، وندا قۇرىلىس مەرزىمى مەن وزىندىك قۇنعا توتەنشە زور ىقپال جاسايدى، ءار توننا بولات ماتەريالىنا شينجياڭ 1-تامىز بولات-تەمىر توبى سەرىكتەستىگى وندىرگەن بولات ماتەريالىنان 400 يۋاننان 800 يۋانعا دەيىن ارتىق اقشا جۇمسالادى».
كوپىرگە پايدالانىلاتىن بولات ماتەريالى، قىسىمعا قارسىلىق قۋاتى كۇشتى، تومەن تەمپرتۋراعا ءتوزىمدى بولۋى شارت، بۇرىن شينجياڭ كاسىپورىندارى بولات تاقتايشانى وندىرە المايتىن، شينجياڭ 1-تامىز بولات-تەمىر توبى سەرىكتەستىگىنىڭ قىزمەتكەرلەرى ءوزدى-وزىنە باسەكە جاريالاپ، قۇرىلىس جۇرگىزۋشى جاقپەن سان رەت سايكەسىپ، ەسەپسىز تاجىريبە جۇرگىزىپ، سوڭىندا بازار شۇعىل قاجەت ەتىپ وتىرعان حالىقارالىق ولشەمگە ۇيلەسەتىن ءونىمدى ءوندىرىپ شىقتى.
شينجياڭ 1-تامىز بولات-تەمىر توبى سەرىكتەستىگى قىزمەتكەرلەرىنىڭ بۇرىن قولىنان كەلمەگەن ءىستى ىستەپ، بازار قاجەت ەتكەن ءونىمدى ءوندىرىپ، كوزقاراس، ءتۇزىم جانە تەحنيكا جاقتاعى تۇلەجۋى، جاڭالىق اشا دامۋ، سايكەستى دامۋ، جاسىل دامۋ، ەسىك اشا دامۋ، تەڭ يگىلىكتەنە دامۋ سىندى جاڭا دامۋ تانىمىنىڭ رايونىمىزداعى ناقتى ءامالياتىنىڭ كارتيناسى.
پارتيا 18-قۇرىلتايىنان بەرى، وتە-موتە، ج ك پ اۆتونوميالى رايوندىق 9-قۇرىلتايىنان بەرى، رايونىمىز جوعارى ساپامەن جوبالاۋدى، جوعارى ولشەممەن جەبەۋدى كۇشەيتىپ، دامۋعا سارقىلماس قوزعاۋشى كۇش قوستى. عىلىم-تەحنيكاعا جاڭالىق اشۋ جاعىندا، «اۆتونوميالى رايوننىڭ عىلىم-تەحنيكاعا جاڭالىق اشۋداعى ``13-بەسجىلدىق`` دامۋ پلانى»، «اۆتونوميالى رايوننىڭ عىلىم-تەحنيكا ءتۇزىلىسى رەفورماسىن تەرەڭدەتۋ جونىندەگى اتقارۋ جوباسى» ارت-ارتىنان شىعارىلعاننان كەيىن، شينجياڭنىڭ عىلىم-تەحنيكا ءتۇزىلىسى رەفورماسىنىڭ «ۋاقىت كەستەسى» مەن «جول كارتاسى» ايقىن تۇراقتاندىرىلدى. رايونىمىزدىڭ كۇش سالا جۇرگىزىپ وتىرعان «جىبەك جولى ەكونوميكالىق بەلدەۋىنىڭ جاڭالىق اشۋ ارقىلى دامۋدى جەبەۋ سىناق رايونى» ــــ اۆتونوميالى رايوندىق پارتكومنىڭ، ۇكىمەتتىڭ جانە عىلىم-تەحنيكا مينيسترلىگىنىڭ بىرلەسىپ العا قويعان ستراتەگيالىق ويى، قازىر «سىناق رايونى» حۋاۋي تەحنيكا شەكتى سەرىكتەستىگى، حۋادا گەن عىلىم-تەحنيكا شەكتى سەرىكتەستىگى، بيكى بيولوگيالىق عىلىم-تەحنيكا شەكتى سەرىكتەستىگى سياقتى كاسىپورىنداردى ىرگە تەبۋگە ءساتتى باۋرادى.
5 جىلدان بەرى، رايونىمىزدىڭ عىلىم-تەحنيكاعا جاڭالىق اشۋ جالپى قۋاتىنىڭ بۇكىل ەلىمىزدەگى وزىق رايوندارمەن پارقى ۇزدىكسىز كىشىرەيىپ، 32 ءتۇرلى ماڭىزدى عىلىم-تەحنيكا جەتكىستىگى مەملەكەت دارەجەلى عىلىم-تەحنيكا سيلىعىنا، 698 ءتۇرلى عىلىم-تەحنيكا جەتىستىگى اۆتونوميالى رايون دارەجەلى عىلىم-تەحنيكا سيلىعىنا يە بولدى، وتە-موتە كۇن ەنەرگياسى، جەل ەنەرگياسى، ەرەكشە ترانسفورماتور سياقتى جاقتارداعى تەحنيكاسى ەلىمىز بويىنشا ماڭداي الدى ورىندى يەلەپ، رايونىمىزدىڭ ەرەكشە، ابزال كاسىپتەرىنىڭ كەمەلدەنىپ دامۋىن جەبەدى. ەلىمىز بويىنشا ەڭ ءىرى جەل ەلەكتر جابدىعىن جاساۋ ورنى-شينجياڭ جينفىڭ عىلىم-تەحنيكا شەكتى جارنا سەرىكتەستىگى زەرتتەپ وندىرگەن تەڭىز ءۇستى جەل ەلەكتر گەنەراتورى دۇنيە جۇزىلىك دەڭگەيگە جەتتى، سەرىكتەستىكتىڭ باس مەڭگەرۋشىسى ياڭ شۋەجۇن بىلاي دەدى: «بيىل ءبىز وڭتۇستىكتىڭ بازارىن بەتكە الىپ، تەڭىز ءۇستى جەل ەلەكتر گەنەراتورىن وندىرۋدە 500 مىڭ كيلوۆاتتىق قۋاتقا يە نەداۋىر ۇلكەن ەكى زاكاز قابىلدادىق. الداعى باعدارىمىز نەگىزىنەن شەتەل جانە تەڭىز ءۇستى بازارى بولماق».
جاڭالىق اشۋ دامۋعا سارقىلماس كۇش قوسسا، ال سايكەستى دامۋ دامۋداعى تەپە-تەڭسىزدىكتى، وتە-موتە، وڭىرلىك سايكەسۋدى، قالا مەن اۋىلدىڭ ءبىر تۇلعانۋى ماسەلەسىن ءتۇيىندى شەشتى. پارتيا 18-قۇرىلتايىنان بەرى، رايونىمىز سايكەستى دامۋ تانىمىن دايەكتى تياناقتاندىرىپ، شەكارانى كوركەيتىپ، حالىققا تيىمدىلىك جەتكىزۋ ينجەنەرياسى، باسقا جەرگە كوشىرىپ كەدەيلىكتەن قۇتىلدىرۋ ينجەنەرياسى جانە وڭتۇستىك شينجياڭ قىزمەتىن كۇش سالا ىلگەرىلەتۋ سياقتى شارالاردى اتقارىپ، ءوڭىر مەن قالا-اۋىلدىڭ سايكەسە دامۋىن جەبەدى. بيىل مامىردا، وڭتۇستىك شينجياڭنىڭ 750 كيلوۆولتتىق ەلەكتر تورابىن تولىقتاپ كۇشەيتۋ ينجەنەرياسىنىڭ قۇرىلىسى باستالدى، مەملەكەتتىك ەلەكتر تورابى سەرىكتەستىگى شينجياڭ ەلەكتر ەنەرگيا سەرىكتەستىگىنىڭ نىسانعا جاۋاپتى ورىنباسار مەڭگەرۋشىسى شۇي يۇيبو بىلاي دەدى: «بۇرىن وڭتۇستىك شينجياڭدا نە ءبارى 220 كيلوۆولتتىق ەلەكتر تورابى عانا بار بولاتىن، قازىر 750 كيلوۆولتتىق ەلەكتر تورابى جالپىلاستى، ەلەكتر ەنەرگيانىڭ سەنىمدىلىگى قامتاماسىزداندىرىلىپ، توك جەتكىزۋ سيىمدىلىعى دا ارتتى. بۇل وڭتۇستىك شينجياڭنىڭ 4 ايماق، وبىلىسىنا، اسىرەسە، حوتان ايماعىنىڭ ەكونوميكاسىنىڭ دامۋىندا توتەنشە ماڭىزدى رول اتقارادى، ەكونوميكانى دامىتۋ ءۇشىن، ەلەكتر ەنەرگيا قۇرىلىسىن الدىمەن دامىتۋ كەرەك».
بۇدان سىرت، بيىل رايونىمىزدىڭ تاس جول قاتىناسىنا قوسىلعان قارجى رەكورد جاڭالاپ 200 ميلليارد يۋانعا جەتتى، وسى 200 ميلليارد يۋاننىڭ ىشىنە ءۇرىمجى-لوپنۇر، قاشقار-قاشقار جاڭا ءشارى، قاراقاش-حوتان، نيا-لوپ سياقتى وڭتۇستىك شينجياڭعا ساياتىن جوعارى قارقىندى تاس جولدار قامتىلدى. اۆتونوميالى رايوندىق قاتىناس-تاسىمال مەڭگەرمەسى ينجەنەريا باسقارماسىنىڭ باستىعى ۋاڭ تيڭ-ۋ بىلاي دەدى: «وسى 200 ميلليارد يۋان قارجى وڭتۇستىك شينجياڭعا قوسىلعاننان كەيىن، شينجياڭنىڭ قاتىناس نەگىزگى قۇرىلعى قۇرىلىسىنداعى كەدەرگىنى بارىنشا ازايتىپ، شينجياڭ ەكونوميكاسىنىڭ دامۋىن جەبەدى، وتە-موتە وڭتۇستىك شينجياڭ رايونىنداعى قىرۋار جوعارى قارقىندى تاس جول نىساندارى قۇرىلىسى باستالعاننان كەيىن جەرگىلىكتى ورىنداعى ەڭبەككۇشتەردى جۇمىسقا ورنالاستىرۋ، اسىرەسە، كەدەيلىكتەن قۇتىلدىرىپ، اۋقاتتاندىرۋ جاعىندا جەبەۋ رولىن اتقاردى».
بۇراتالا قالاسىنىڭ باتىس قالا ماڭىنداعى تاس الما باقشاسىندا، سارالا جاپىراقتار مەن قىزىل تاس المالار كۇز كورىنىسىنە ەرەكشە كورىك بەردى. ال وسى جەردىڭ ءبىر جىلدىڭ الدىندا توگىلگەن كۇرەسىن تاۋداي بولىپ ءۇيىلىپ، قوقسىپ جاتاتىن جەر ەكەنىن ەشكىم دە ويلامايدى. قونىستانۋعا ءجايلى ەكولوگيالىق قالا قۇرۋ ءۇشىن، بۇراتالا قالاسى ەكولوگيا مەن ساياحاتتى ورگانيكالى ۇشتاستىرىپ، 30 مىڭ مۋ جەرگە ەكولوگيالىق ورمان ءوسىردى، بۇراتالا قالالىق ورمان مەكەمەسى پارتگرۋپپاسىنىڭ شۋجيى شياۋ مىڭبيڭ بىلاي دەدى: «2016-جىلى كۇزدە ءبىز 100 مىڭ ءتۇپ تاس الما اعاشىن ەكتىك، جانە ەكىنشى قارار جەمىس ءۇزۋ باقشاسى دا بار، ءبىز كۇرەسىن ۇيىلگەن تاۋدىڭ بەتىن توپىراقپەن جاۋىپ جاسىلداندىرىپ، ونى 10 مىڭ مۋلىق ەكولوگيالىق ورمان جانە كورىنىس رايونىنا اينالدىرۋدى جوسپارلاپ وتىرمىز، ءبىزدىڭ ماقساتىمىز كۇرەسىن ۇيىلگەن تاۋدى باۋ-باقشاعا اينالدىرۋ».
كۇرەسىن تاۋىن باۋ-باقشاعا اينالدىرىپ، جاسىل دامۋدى جۇزەگە اسىرۋ-تەك بۇراتالا قالاسىنىڭ عانا جاسامپازدىعى ەمەس. قازىر شينجياڭداعى كوپ ساندى ايماق، وبىلىس، قالالار كۇرەسىن تاۋ مەن كەن بايلىعى تاۋسىلعان جەرلەردى ەكولوگيالىق شۇراتقا جانە اۋىل-قىستاقتىڭ كول كورىنىسىنە اينالدىردى؛ كوپ ساندى كاسىپورىندار، مەشەۋ ءونىم قۋاتىن قاتاردان قالدىرىپ، جاسىل دامۋعا ويىستى.
شينجياڭ وتاننىڭ باتىس بولەگىندە، 8 مەملەكەتپەن شەكارالاسادى، «ءبىر بەلدەۋ، ءبىر جول» دارىپەمەسى العا قويىلعاننان كەيىن، شينجياڭ تاعى جىبەك جولى ەكونوميكالىق بەلدەۋ وزەكتى رايونى بولىپ تۇراقتاندىرىلىپ، جان-جاقتىلى ەسىك اشاتىن ءوڭىر ابزالدىلىعىنا يە بولدى. ج ك پ اۆتونوميالى رايوندىق 9-قۇرىلتايىنان بەرى، رايونىمىز وزەكتى رايوننىڭ 5 ءىرى ورتالىعى، 3 جولى، 3 بازاسى سياقتى قۇرىلىسىن جەدەل ىلگەرىلەتتى، شينجياڭ ەكونوميكاسىنىڭ دامۋ قارقىنى اناعۇرلىم تەز، ساپاسى اناعۇرلىم جوعارى بولدى. اۆتونوميالى رايوندىق دامۋ-ر ەفورما كوميتەتى باتىس بولەكتى اشۋ باسقارماسىنىڭ ورىنباسار باستىعى ليۋ راڭچۇن بىلاي دەدى: « وزەكتى رايون قۇرىلىسى جاعىندا ءبىز 180 نەشە نىساننىڭ قۇرىلىسىن باستادىق. 5 ءىرى ورتالىق قۇرىلىسىن ارقاۋ ەتە وتىرىپ، ءتۇيىندى، مەڭەرىۋ سيپاتتى قۇرىلىس نىسانىن بەلسەنە ىلگەرىلەتىپ، وزەكتى رايون قۇرىلىسى ونىمدىلىگىن قىسقا ۋاقىت ىشىندە كورسەتە الدىق».
بارلىق قىزمەتتىڭ شىعار ءتۇيىنى مەن تابان تىرەر تياناعى تۇگەلدەي حالىق ءۇشىن، 2017-جىلى، رايونىمىز حالىققا ءتيىمدى 9 ينجەنەريانى كۇش سالا اتقارىپ، 590 مىڭ بۇحارانى كەدەيلىكتەن قۇتىلدىرۋدى، 800 كەدەي قىستاقتى كەدەي قىستاق قاتارىنان شىعارۋدى، 10 كەدەي اۋداننىڭ كەدەيلىك قالپاعىن الىپ تاستاۋدى بەلسەنە ىلگەرىلەتىپ، ءار ءبىر بۇقارانى رەفورما مەن دامۋ تابىسىنان ورتاق يگىلىكتەندىردى.
ادام باعىندىرمايتىن اسقار، اياق باعىندىرمايتىن الىس جول جوق. رەفورمانىڭ جالىنى الاۋلاپ، دامۋدىڭ داڭعىلى جالعاسۋدا! جاڭا دامۋ تانىمى ءبىزدى جاڭا شۇعىلالى ناتيجە جاراتىپ، تىڭ سەكىرىستى جۇزەگە اسىرۋعا باستاۋدا!
ءان الەمى

جول توسىلىپ قالدى

تۇلپارىم